1. Kiến trúc đa mô hình theo từng mốc thời gian (24h – 30 ngày)
Không có một mô hình đơn lẻ nào cho độ chính xác tối ưu từ vài giờ tới một tháng. Do đó, ThoiTietBien.com kết hợp các chuỗi dữ liệu theo 3 tầng thời gian minh bạch:
Độ phân giải cao theo giờ
Đồng bộ từng giờ (hourly) các chỉ số sóng gió, sóng lừng (swell), chu kỳ sóng, dòng hải lưu từ best_match của Open-Meteo Marine (kết hợp ECMWF WAM / IFS và DWD ICON).
Mở rộng NCEP GFS Wave
Khi vượt ngưỡng 9 ngày của mô hình sóng cận bờ, hệ thống tiếp nối liên tục bằng mô hình sóng toàn cầu ncep_gfswave025 (lưới 0,25° ~ 27 km) giúp ngư dân bám sát sóng tới ngày thứ 15.
GFS Ensemble + Khí hậu
Tính trung bình xác suất từ mô hình tổ hợp GFS Ensemble 30 ngày cho gió, mưa, nhiệt độ và áp suất; riêng sóng biển hiển thị tham chiếu trung bình khí hậu cùng kỳ (được gắn nhãn rõ ràng “TB khí hậu”).
2. Tọa độ mặt nước đại diện vs. Điểm đất liền
Khi tra cứu các đảo, cửa biển hoặc 28 tỉnh ven biển, một điểm trên đất liền có thể làm lưới mô hình sóng trả về giá trị trống (null do bị che chắn địa hình đất). Vì vậy hệ thống gán tọa độ mặt nước khơi đại diện (sea_latitude, sea_longitude) đặt cách bờ 3–15 km ra vùng biển mở để lấy số liệu sóng, sóng lừng và hải lưu chính xác. Ngược lại, các đô thị nội địa như Biên Hòa, Đồng Nai giữ nguyên tọa độ đất liền và chỉ hiển thị khí tượng khí quyển.
3. Thang đo Cấp gió Beaufort (0 – 12+) & Độ cao sóng tham chiếu
Công thức quy đổi tiêu chuẩn hàng hải: 1 knot = 1,852 km/h (tức knots = km/h × 0,539957; hải lưu m/s × 1,94384 = knots).
| Cấp | Tên gọi | Gió (km/h) | Knots | Sóng điển hình | Trạng thái mặt biển | Khuyến nghị |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Cấp 0 | Lặng gió | < 2 km/h | < 1 kt | 0,0 m | Mặt biển phẳng lặng như gương | An toàn |
| Cấp 1 | Gió nhẹ | 2 – 5 km/h | 1 – 3 kt | 0,1 m | Gợn sóng lăn tăn nhẹ | An toàn |
| Cấp 2 | Gió hiu hiu | 6 – 11 km/h | 4 – 6 kt | 0,2 – 0,3 m | Sóng nhỏ, đỉnh sóng mịn chưa vỡ bọt | Thuận lợi |
| Cấp 3 | Gió nhẹ vừa | 12 – 19 km/h | 7 – 10 kt | 0,5 – 0,8 m | Sóng nhỏ bắt đầu có vài bọt trắng rải rác | Thuận lợi |
| Cấp 4 | Gió vừa | 20 – 28 km/h | 11 – 16 kt | 1,0 – 1,5 m | Sóng cao hơn rõ rệt, nhiều đầu bạc sóng | Thuyền nhỏ lưu ý |
| Cấp 5 | Gió khá mạnh | 29 – 38 km/h | 17 – 21 kt | 1,8 – 2,5 m | Sóng vừa, nhiều bọt trắng, có bụi nước nhẹ | Cảnh giác ra khơi |
| Cấp 6 | Gió mạnh | 39 – 49 km/h | 22 – 27 kt | 2,5 – 3,5 m | Biển động, sóng lớn bắt đầu hình thành đều | Hạn chế tàu nhỏ |
| Cấp 7 | Gió gần bão | 50 – 61 km/h | 28 – 33 kt | 3,5 – 5,0 m | Biển động mạnh, bọt sóng cuốn thành vệt theo gió | Không nên ra khơi |
| Cấp 8 | Gió bão nhẹ | 62 – 74 km/h | 34 – 40 kt | 5,0 – 7,0 m | Biển rất động, đỉnh sóng vỡ mạnh thành bụi mù | Cấm/Ngừng xuất bến |
| Cấp 9 | Gió bão vừa | 75 – 88 km/h | 41 – 47 kt | 7,0 – 9,5 m | Sóng cao dữ dội, đỉnh sóng cuộn đổ, giảm tầm nhìn | Nguy hiểm cao |
| Cấp 10 | Bão mạnh | 89 – 102 km/h | 48 – 55 kt | 9,0 – 12,5 m | Mặt biển trắng xóa bọt sóng, sóng xô ầm ầm | Trú bão khẩn cấp |
| Cấp 11 | Bão dữ dội | 103 – 117 km/h | 56 – 63 kt | 11,5 – 16,0 m | Sóng đặc biệt cao, tàu cỡ vừa cũng mất tầm nhìn | Rất nguy hiểm |
| Cấp 12 | Siêu bão / Cuồng phong | ≥ 118 km/h | ≥ 64 kt | > 14,0 m | Không khí mù mịt bọt sóng, biển động cực đại | Cảnh báo thảm họa |
4. Quy tắc đánh giá Thang điểm An toàn Biển (0 – 100 điểm)
Trên mỗi trang biển đảo, hệ thống tự động tính Điểm an toàn hàng hải dựa trên bộ ba chỉ số: Độ cao sóng có nghĩa (wave_height), Cấp gió Beaufort duy trì và Tốc độ gió giật (wind_gusts_10m):
- Biển êm (75 – 100 điểm): Sóng < 0,75 m, gió ≤ Cấp 3. Thuận lợi cho mọi hoạt động đánh bắt gần bờ, tàu cao tốc và tắm biển gia đình.
- Động nhẹ (55 – 74 điểm): Sóng 0,75 – 1,99 m hoặc gió Cấp 4–5. Tàu nhỏ cần theo dõi gió giật chiều tối; du khách chỉ tắm ở vùng có cứu hộ.
- Biển động (30 – 54 điểm): Sóng 2,0 – 3,99 m hoặc gió Cấp 6–7 (hoặc gió giật mạnh). Thuyền nhỏ không nên ra khơi; tàu cao tốc ra đảo có nguy cơ hoãn chuyến.
- Động mạnh / Nguy hiểm (< 30 điểm): Sóng ≥ 4,0 m hoặc gió từ Cấp 8 trở lên. Cảnh báo nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng — yêu cầu neo đậu tránh trú và tuân thủ lệnh cấm biển từ Cơ quan KTTV Quốc gia & Biên phòng.
5. Tiến hóa của mô hình dự báo số trị biển: Từ RAMS/WRF đến hệ thống đa mô hình toàn cầu
Tại Việt Nam, việc ứng dụng mô hình số trị vào theo dõi thời tiết biển bắt đầu được cộng đồng biết đến rộng rãi từ giữa thập niên 2000 (như mô hình khu vực RAMS, HRM hay WRF từng được nhắc tới trên báo chí từ năm 2006 gắn với tên miền lịch sử thoitietbien.com). Dù các mô hình khu vực thế hệ đầu mở ra hướng tiếp cận trực quan về trường gió và mây trên Biển Đông, chúng vẫn phụ thuộc lớn vào hạ tầng tính toán đơn lẻ, tầm dự báo ngắn (2–3 ngày) và thường chưa tích hợp đồng thời trường sóng đại dương – sóng lừng (Swell).
Kế thừa nhu cầu thực tiễn đó trên một nền tảng công nghệ độc lập, phi thương mại và minh bạch nguồn dữ liệu, ThoiTietBien.com hiện nay đồng bộ trực tiếp các hệ thống toàn cầu liên kết khí quyển – đại dương thế hệ mới gồm ECMWF IFS/WAM, NOAA GFS / NCEP GFS Wave, DWD ICON và GFS Ensemble 30 ngày thông qua hệ thống dữ liệu mở CC BY 4.0. Lưu ý quan trọng: nền tảng vận hành độc lập phục vụ cộng đồng ngư dân tham khảo khoa học, không đại diện cho đơn vị học thuật hay cơ quan khí tượng nhà nước; khi có bão/áp thấp nhiệt đới luôn ưu tiên tuân thủ NCHMF (nchmf.gov.vn). Xem phân tích chuyên sâu tại Chuyên đề: Từ mô hình RAMS/WRF khu vực đến ECMWF WAM & NOAA GFS Wave.
