Để tránh đứt neo hoặc va đập dây chuyền trong khu neo trú bão, tàu cá cần quay mũi về hướng gió dự kiến mạnh nhất, thả dây neo dài tối thiểu gấp 5–7 lần độ sâu mực nước tính ở đỉnh triều cao nhất (dư phòng thêm nước dâng bão), chèn lốp cao su chống va giữa các mạn tàu, tháo bỏ mọi giàn khung lưới cản gió trên boong và tuyệt đối không có người ở lại trên tàu hoặc lồng bè khi bão từ cấp 9–10 đổ bộ.
Checklist 5 mốc thời gian chuẩn bị Neo tàu & Gia cố lồng bè trước khi bão đổ bộ
| Mốc trước khi bão vào | Việc cần làm cho Tàu cá | Việc cần làm cho Lồng bè hải sản |
|---|---|---|
| Trước 5 – 7 ngày (Xem tab 7–10 ngày) | Kiểm tra máy nổ, bơm hút nước, thay dây neo sờn rách | Chủ động thu hoạch tỉa sớm lứa cá/tôm hùm đã đạt kích cỡ thương phẩm |
| Trước 48 – 72 giờ (Xem tab 3 ngày) | Di chuyển tàu sớm vào âu thuyền/cửa sông khuất gió (tránh ùn tắc phút chót) | Đo kiểm tra lại toàn bộ neo giữ góc bè, bổ sung neo phụ hướng đón gió Đông – Đông Bắc |
| Trước 24 giờ (Xem 24h & NCHMF) | Sắp xếp khoảng cách giữa các tàu, buộc lốp cao su bọc mạn, xả bớt dây dư hợp lý | Hạ độ sâu lồng bè xuống tầng nước êm (nếu lồng nổi) hoặc che bạt chắn sóng vỗ mặt trên |
| Trước 6 – 12 giờ (Lệnh cấm biển) | Khóa van thông biển không cần thiết, chằng giữ nắp hầm máy thật kín | Ngắt toàn bộ hệ thống điện lưới dẫn ra chòi canh, chằng buộc chắc tủ dụng cụ |
| Lúc bão áp sát & qua tâm | 100% thuyền viên RỜI TÀU lên bờ tránh trú theo lệnh Biên phòng | 100% người RỜI CHÒI BÈ vào đất liền kiên cố; tuyệt đối không quay lại giữa lúc "lặng gió mắt bão" |
Vì sao tàu neo sẵn trong âu thuyền kín vẫn bị đứt dây hoặc chìm khi bão lớn quét qua?
Nhiều chủ tàu thường chủ quan nghĩ rằng chỉ cần đưa tàu chui vào lạch sông hoặc khu neo đậu tránh trú có đê bao là yên tâm kê cao gối ngủ. Thực tế qua các cơn bão lớn đổ bộ vào Quảng Ninh, Hải Phòng, Nghệ An, Bình Định hay Khánh Hòa đều ghi nhận những sự cố hàng loạt tàu đâm va nhau ngay bên trong vũng trú.
Có ba nguyên nhân chính gây ra tình trạng này. Thứ nhất là thả dây neo quá ngắn: nhiều tàu chỉ thả dây bằng 2–3 lần độ sâu lúc thủy triều thấp; đến khi bão vào đẩy nước dâng lên thêm 1,5–2,5 m, lực kéo hướng thẳng đứng nhổ bật lưỡi neo ra khỏi đáy bùn khiến tàu trôi tự do va sang các tàu khác (hiệu ứng domino). Nguyên tắc vàng là chiều dài dây neo cần đạt tối thiểu 5–7 lần độ sâu cực đại lúc có triều cường kết hợp nước dâng để dây kéo tạo góc nằm sát đáy, giúp neo càng kéo càng ăn sâu xuống bùn.
Thứ hai là hiện tượng gió bão đổi hướng ngược 180 độ khi mắt bão đi qua. Nếu bạn chỉ chằng chắc một phía hướng gió ban đầu và bỏ lỏng dây phía sau lái, khi tâm bão vừa vượt qua khu neo đậu, hoàn lưu nửa sau cơn bão bất ngờ quật ngược lại từ hướng đối diện sẽ bẻ quay ngang thân tàu và đập thẳng vào cầu cảng.
Kinh nghiệm bảo vệ lồng bè tôm hùm, cá bớp tại Vân Đồn, Cát Bà, Vân Phong, Cam Ranh, Phú Quốc
Các vùng vịnh nuôi trồng thủy sản trọng điểm dọc ven biển nước ta như Vân Đồn (Quảng Ninh), Cát Bà (Hải Phòng), Vịnh Xuân Đài – Sông Cầu (Phú Yên), Vịnh Vân Phong – Cam Ranh (Khánh Hòa) hay Rạch Vẹm – Hòn Thơm (Phú Quốc) tập trung hàng nghìn lồng bè giá trị cao rất nhạy cảm với sóng dội và nước ngọt đổ từ trên nguồn xuống.
Bí quyết sống còn mà các hợp tác xã nuôi biển lâu năm áp dụng là theo dõi sớm tab 7–10 ngày ngay khi thấy dấu hiệu áp thấp ở Biển Philippines để xuất bán chạy bão phần hải sản đã đủ lứa. Với số lồng giống phải giữ lại, cần nhận chìm lồng nuôi xuống độ sâu 3–5 m (đối với khung lồng HDPE/lưới chịu lực hoặc khu vực nước đủ sâu) giúp cá tôm tránh hẳn tầng sóng vỡ dữ dội trên mặt biển và lớp nước lợ từ mưa lũ tràn ra ở tầng mặt 1–2 mét.
Cảnh giác cạm bẫy "khoảnh khắc trời quang mây tạnh trong mắt bão"
Khi vùng mắt bão đi thẳng qua địa bàn, gió đang gào rít cấp 11–12 đột ngột im bặt trong 15–45 phút, thậm chí hửng nắng nhẹ. Đã có rất nhiều thương vong đáng tiếc khi chủ tàu hoặc chủ bè vội vàng chèo xuồng ra kiểm tra sửa dây đúng lúc này — để rồi ngay sau đó thành mắt bão phía sau ập tới với sức gió mạnh tương đương thổi ngược hướng không kịp trở tay.



